Unha vez enumeradas as entidades necesarias pasemos a enumerar os atributos de ditas entidades:
Cada glosario ten un nome e unha descrición.
Cada concepto ten un identificador único, un ámbito (que ven sendo outro concepto do mesmo glosario), pode ter varios conceptos que convén consultar tamén (conceptos relacionados), e tamén pode ter un concepto pai.
Cada ligazón ten un tipo (imaxe, páxina da Wikipedia...), o enderezo da ligazón, e unha pequena descrición.
Cada definición ten un texto de definición.
De cada idioma interesa gardar o seu código ISO 639.
Por cada tradución podemos ter o texto da tradución, un identificador único, a categoría gramatical, o xénero da tradución (se é aplicable), o número gramatical da tradución (se é aplicable), un campo que indique se é abreviatura ou acrónimo, unha nota explicativa, exemplos de uso (creados polo terminólogo), ligazóns a exemplos de uso real (quizais a un corpus), e ademais disporase dun campo que indique se a tradución está finalizada ou está en construción, e tamén se gardará o estado da tradución (se está recomendada, desaconsellada ou prohibida) e maila razón pola que está nese estado (unha simple cadea de texto) que non se aplica ao estado recomendada.
Unha vez expostas as necesidades, leuse o estándar TBX ISO 30042 en busca de elementos que forneceran ditas características e atopouse polo menos unha etiqueta para cada necesidade agás para algunha. Antes de continuar débese comentar que TBX almacena a información agrupándoa por conceptos, e dentro de cada concepto parte da información gárdase ao comezo do concepto e outra parte (dependente do idioma) separase segundo os diferentes idiomas, e dentro de cada sección de idioma separase por traducións. É dicir, ten unha estrutura de tres niveis: nivel de concepto, nivel de idioma, e nivel de tradución.
A continuación indicamos unha lista das necesidades e a etiqueta escolleita para cada necesidade indicando o nivel no que se vai empregar:
Nome do glosario: se equiparamos glosario con ficheiro TBX o nome do glosario é o título do ficheiro TBX, é dicir, a etiqueta <title>. Vai na cabeceira do ficheiro.
Descrición do glosario: se volvemos equiparar glosario a ficheiro TBX entón podemos usar unha etiqueta <p> dentro da etiqueta <sourceDesc>. Vai na cabeceira do ficheiro.
Concepto: a etiqueta <termEntry> de TBX representa un concepto. Esta etiqueta delimita o nivel de concepto.
Identificador do concepto: a etiqueta <termEntry> leva un atributo “id”.
Ámbito do concepto: o estándar TBX define a etiqueta <descrip> co valor “subjectField” no atributo “type” como segue <descrip type="subjectField">nome do ámbito</descrip> para representar o ámbito dun concepto. Ao non haber referencia a outro concepto temos que usar algunha das traducións do concepto ámbito para indicar na etiqueta do ámbito. Vai no nivel de concepto.
Conceptos relacionados: o estándar TBX propón o uso da seguinte etiqueta <ref type="crossReference" target="cid-23">algún texto...</ref> onde “cid-23” é o valor do atributo “id” do concepto relacionado, e “algún texto...” sería algunha das traducións do concepto relacionado. Vai no nivel de concepto.
Concepto pai: TBX define o uso da etiqueta <descrip> co valor “broaderConceptGeneric” no atributo “type” e un texto entre as etiquetas de apertura e de peche. Ademais permite o uso do atributo “target” para refirirse ao concepto pai.
Exemplo:
<descrip type="broaderConceptGeneric" target="cid-23">concepto pai</descrip>
Ligazón: segundo o estándar TBX a etiqueta que define ligazóns externas ao propio ficheiro TBX é a etiqueta <xref>. Esta etiqueta ten a seguinte estrutura: <xref type="xGraphic" target="sports/cricket/bat.jpg">bate de cricket</xref> onde “type” é o tipo, “target” a ligazón e o texto entre as etiquetas de apertura e peche é unha pequena descrición. Vai no nivel de idioma.
Tipo da ligazón: a etiqueta <xref> ten un atributo “type” que define o tipo de ligazón. Dito atributo “type” pode tomar o valor “xGraphic” en caso de ser unha imaxe, “externalCrossReference” en caso de ser unha ligazón a un sitio externo (por exemplo á Galipedia). Pode tomar outros valores que polo de agora non se consideraron de interese.
Enderezo da ligazón: a etiqueta <xref> ten un atributo “target” que ven sendo precisamente o enderezo da ligazón.
Descrición da ligazón: a descrición da ligazón pódese pór entre as etiquetas <xref> de apertura e de peche.
Definición: para gardar as definicións úsase a etiqueta <descrip> co valor “definition” atributo “type”. Vai no nivel de idioma. Exemplo: <descrip type="definition">nome alternativo dunha persoa...</descrip>
Texto da definición: o texto da definición ponse entre as etiquetas <descrip> de apertura e peche.
Idioma: en TBX úsase a etiqueta <langSet> para representar os idiomas, aínda que non se garda ningún listado exhaustivo dentro do ficheiro. É dicir, se hai algunha etiqueta <langSet> para un idioma determinado en algunha parte do ficheiro TBX, entón o idioma está definido. Dentro do mesmo concepto só pode aparecer unha vez por cada idioma, pero pode aparecer en tódolos conceptos. É imprescindible que haxa unha etiqueta <langSet> por cada <termEntry>. Esta etiqueta delimita o nivel de idioma.
Código do idioma: a etiqueta <langSet> ten un atributo “xml:lang” que ten como valor algún código ISO 639. Exemplo: <langSet xml:lang="gl">
Tradución: o estándar TBX define dúas etiquetas diferentes para delimitar o nivel de tradución: <tig> e <ntig>. A etiqueta <tig> fornece tódalas características necesarias ao igual que a etiqueta <ntig>, pero esta última introduce moitas outras características innecesarias que ademais de complicar a estrutura do ficheiro tamén aumentan o seu tamaño. Ademais no estándar TBX-Basic só se usa a etiqueta <tig>. Polo tanto decidiuse non utilizar a etiqueta <ntig>.
Texto da tradución: o texto da tradución vai entre a apertura e o peche a etiqueta <term> que está no nivel de tradución, é dicir, dentro da etiqueta
Identificador da tradución: a etiqueta <term> ten un atributo “id” no cal se vai gardar dito identificador. Exemplo: <term id="tid-59">xanela</term>
Exemplo:
<termNote type="partOfSpeech">noun</termNote>
Categoría gramatical: para gardar a categoría gramatical úsase a etiqueta <termNote> indicando no atributo “type” o valor “partOfSpeech”.
O estándar TBX non define unha lista de categorías, pero o estándar TBX-Basic (un subconxunto de TBX simplificado que nos parece incompleto) si define unha pequena lista a cal imos usar e que completaremos de ser necesario. Vai no nivel de tradución.
Exemplo:
<termNote type="grammaticalGender">masculine</termNote>
Xénero da tradución: TBX especifica que para gardar o xénero se debe usar a etiqueta <termNote> indicando o valor “grammaticalGender” no atributo “type”.
Ao igual que no caso da entrada anterior, TBX non define unha lista de xéneros así que imos empregar a definida por TBX-Basic. Vai no nivel de tradución.
Exemplo:
<termNote type="grammaticalNumber">plural</termNote>
Número gramatical: TBX indica que para gardar o número gramatical se debe usar a etiqueta <termNote> co valor “grammaticalNumber” no atributo “type”. Para os números usaremos a lista definida en TBX-Basic. Intentarase indicar o número só cando poida levar a confusión non facelo. Vai no nivel de tradución.
Exemplo:
<termNote type="termType">acronym</termNote>
Acrónimo: Para indicar que a tradución é un acrónimo usarase a etiqueta <termNote> co valor “termType” no atributo “type” e o texto “acronym” entre as etiquetas de apertura e peche. Vai no nivel de tradución.
Exemplo:
<termNote type="usageNote">Non abusar desta tradución...</termNote>
Abreviatura: É igual ao caso do acrónimo pero poñendo agora “abbreviation” entre as etiquetas de apertura e de peche. Vai no nivel de tradución.
Nota explicativa da tradución: Para as notas TBX define a etiqueta <termNote> co valor “usageNote” no atributo “type” co texto da nota entre a etiqueta de apertura e maila de peche. Vai no nivel de tradución.
Exemplo:
<descrip type="context">texto do exemplo</descrip>
Exemplo de uso: Para os exemplos de uso confeccionados ad-hoc vaise empregar a etiqueta <descrip> co valor “context” no atributo “type” e o texto do exemplo entre as etiquetas de apertura e de peche. Vai no nivel de tradución.
Desbotouse o uso de <descrip type="sampleSentence"> debido a que non ven tanto en TBX como en TBX-Basic, e tamén se desbotou <descrip type="example"> debido a que non esixe incluír o texto da tradución no exemplo.
Exemplo:
<xref type="corpusTrace" target="referenciaCorpus">Corpus Mancomun</xref>
Ligazón a exemplo de uso real: Para referencias a corpus. TBX indica que ditas referencias se deben indicar usando a etiqueta
Exemplo:
<termNote type="processStatus">provisionallyProcessed</termNote>
Tradución finalizada?: Vaise usar a etiqueta <termNote> co valor “processStatus” no atributo “type” e o texto “provisionallyProcessed” entre as etiquetas de apertura e de peche para indicar que a tradución aínda está en debate. En caso de non estar en debate simplemente non se pon a etiqueta, aínda que TBX si defina os valores “unprocessed” e “finalized”. Vai no nivel de tradución.
Exemplo:
<termNote type="administrativeStatus">preferredTerm-admn-sts</termNote>
Estado da tradución: Para indicar o estado da tradución farase do xeito que especifica TBX e non como o fai TBX-Basic xa que se está usando un subconxunto de TBX máis amplo que TBX-Basic. TBX especifica o uso da etiqueta
Exemplo:
<note>lusismo</note>
Razón do estado: TBX non define ningún xeito de gardar a razón do estado. Polo tanto decidiuse usar a etiqueta <note> para este fin. Como esta etiqueta se usa tamén para gardar notas estase considerando usar a etiqueta <termNoteGrp> para agrupala ca etiqueta que indica o estado da tradución. Hai que ter en conta que non se especifica a razón se a tradución está recomendada. Vai no nivel de tradución.
Leandro Regueiro
Comentarios
Responder a este artigo